Pisarka i konspiratorka

„Suknia Dejaniry”, „Krzyżowcy” i „Troja północy” to tylko przykładowe utwory z literackiego dorobku Zofii Kossak-Szczuckiej, autorki cenionej, acz z racji jej jednoznacznych poglądów (sama siebie określała mianem „pisarki katolickiej”) „wyciszanej”. Czas próby, którym dla polskiego społeczeństwa okazała się niemiecka okupacja, wykazał, że wspomniana nie zamierzała ograniczać się tylko i

Bezkarny prowokator

4 kwietnia 1966 r. w Hamburgu zmarł przez nikogo niepokojony Alfred Naujocks, w czasie II wojny światowej wysoki funkcjonariusz SS. Najbardziej znany z dowodzenia oddziałem niemieckich dywersantów, odpowiedzialnych za przeprowadzenie prowokacji gliwickiej 31 sierpnia 1939 r., próby obarczenia Polski za rozpoczęcie pełnoskalowego konfliktu zbrojnego z Niemcami.

Cenzura na Katyń

Był 25 marca 1945 r. Zaufany emisariusz ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Franklina D. Roosevelta, George Howard Earle, otworzył kopertę z poufną wiadomością od wspomnianego przywódcy. Jak się okazać miało była to odpowiedź na przekazane trzy dni wcześniej zapytanie Earle’a w szczególnie ważkim zagadnieniu…

Ewakucja obozu na Majdanku

Wraz z pogarszającą się sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim, wynikłej z  utraty przez Niemców inicjatywy po nieudanej ofensywie na łuku kurskim (lipiec 1943), jednostki Armii Czerwonej sukcesywnie zbliżały się do granicy III Rzeszy i Związku Sowieckiego, ustalonej u schyłku września 1939 r.  

"Jędrusie" w akcji

12 marca 1943 r. partyzanci z oddziału „Odwet-Jędrusie”, wspierani przez przedstawicieli lokalnych struktur Armii Krajowej, dokonali uwolnienia ok. 80 swoich kolegów z więzienia w Opatowie, schwytanych dzień wcześniej przez Niemców.

Saga Polaków z Wolnego Miasta Gdańska zapisana we wspomnieniach i rodzinnej pamięci.

To prawdziwa gratka dla miłośników historii Polski, Kociewia, Kaszub i Pruszcza Gdańskiego. Już w najbliższą sobotę, 14.03., w Domu Wiedemanna odbędzie się wyjątkowe spotanie z  sagą Polaków z Wolnego Miasta Gdańska, zapisaną we wspomnieniach i rodzinnej pamięci.

Stracona szansa powstrzymania Hitlera

7 marca 1936 r., łamiąc postanowienia traktatu wersalskiego, jednostki Wehrmachtu wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii. Według traktatowego zapisu sygnowanego przez przedstawicieli Niemiec 28 czerwca 1919 r. na wspomnianym obszarze zakazano stacjonowania niemieckich wojsk oraz wznoszenia fortecznej infrastruktury.

Wineta: Bałtycka Atlantyda

Ponoć prowadziło doń aż dwanaście pokrytych spiżem bram. Zamieszkiwały w niej liczne ludy: Grecy, Sasi, a przede wszystkim Słowianie… Według jednej z legend pochłonęły ją fale Bałtyku. W myśl innej – padła łupem przybyłych morzem najeźdźców. Wineta – bo o niej właśnie mowa – nie zyskała co prawda sławy platońskiej Atlantydy.

Komisja "Dobrych" Usług

23 lutego 1945 r. w Moskwie zebrała się komisja złożona z przedstawicieli dyplomacji tzw. Wielkiej Trójki w osobach Wiaczesława Mołotowa (komisarza ludowego Spraw Zagranicznych Związku Sowieckiego), Williama Averella Harrimana (ambasadora Stanów Zjednoczonych w Moskwie) oraz Archibalda Clarka-Kerra (ambasadora Wielkiej Brytanii również w Moskwie).

Pierwszy zrzut Cichociemnych

Nocą z 15 na 16 lutego 1941 r. na obszar okupowanej Polski dokonano pierwszego zrzutu cichociemnych, tj. wyselekcjonowanych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, przeznaczonych do wspierania ruchu oporu na terenie kraju. O elitarności tej formacji niech świadczy okoliczność, że spośród blisko 2,5 tys.

Obleżenie Wrocławia

Rozpoczęta 12 stycznia 1945 r. ofensywa Armii Czerwonej doprowadziła do rozbicia stacjonujących nad Wisłą jednostek niemieckich. Tym samym droga w głąb Rzeszy Niemieckiej stanęła dla złaknionych zemsty i łupów Sowietów otworem. Zdesperowani Niemcy usiłowali powstrzymać ich pochód m.in.

200 letni obraz z Trąbek Wielkich znaleziony przy warszawskim śmietniku

Ponad 200 letni obraz pochodzący ze świątyni w Trąbkach Wielkich znalazła przy warszawskim śmietniku Natalia Zalewska – artystka, pochodząca z Trójmiasta. Z tyłu obrazu znajduje się adnotacja, że jest to pamiątka w formie podziękowania za pomoc przy budowie kościoła w Trąbkach Wielkich. Przypomnijmy – świątynia została wzniesiona w 1740 roku!

„Stulecie Gdyni w zasobie Archiwum Państwowego w Gdańsku” – nowa publikacja

Z okazji 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich nakładem Archiwum Państwowego w Gdańsku ukazał się album zawierający niemal 150 fotografii, map i plakatów ukazujących dzieje miasta. Publikacja stanowi kontynuację albumu „Gdynia z żelaza, z betonu…”, wydanego w 2018 roku z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości.

O sporcie ludowym na Pomorzu

Szykuje się nie lada gratka dla wielbicieli dziejów sportu na Pomorzu!

W ramach świętowania 80. rocznicy powołania Ludowych Zespołów Sportowych odbywają się bowiem spotkania z Janem Trofimowiczem, autorem opracowania podejmującego wspomnianą problematykę

Zamach na Kutschere

Pierwszego lutego 1944 r. bojowniczki i bojownicy z plutonu Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej przeprowadzili udaną akcję wyeliminowania szefa SS i policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa Franza Kutscherę. W wyznaczonej mu roli Kutschera wykazał się wyjątkową gorliwością. Przejawiło się to intensyfikacją terroru wobec mieszkańców polskiej stolicy.

Powrót "warszawskiego" Mickiewicza

Pomimo powojennej biedy i nasilającego się stalinowskiego zamordyzmu wysiłki na rzecz obudowy Polski nie ustawały. W kontekście dziedzictwa kulturowego szczególnym dniem pod tym względem okazał się 28 stycznia 1950 r. Tego bowiem dnia nastąpiło uroczyste odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika Adama Mickiewicza przy stołecznym Krakowskim Przedmieściu.

Golub-Dobrzyń w cieniu NKWD

Wydarzenia do których doszło w Golubiu-Dobrzyniu (woj. kujawsko-pomorskie) 23 stycznia 1945 r. jak w soczewce ujmują skalę tragedii, doznanej przez mieszkańców ówczesnej Polski. Tego bowiem dnia do wspomnianej miejscowości wkroczyły jednostki Armii Czerwonej, przepędzając tym samym dotychczasowych, niemieckich okupantów.

Konferencja w Wannsee

20 stycznia 1942 r. przy ul. Grosser Wannsee w Berlinie doszło do konferencji pod przewodnictwem szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reinharda Heydricha. W jej trakcie ustalono procedury masowego ludobójstwa ludności żydowskiej. 

Konferencja Arkadia

22 grudnia 1941 r. w Waszyngtonie rozpoczęła się konferencja (określana w historiografii mianem Konferencji Arkadia) z udziałem prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina D. Roosevelta i premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla w zamiarze omówienia wspólnych celów wojennych.

Siewcy pożogi: Józef Stalin

18 grudnia 1878 r. w Gori, na terenie wchodzącej wówczas w skład Imperium Rosyjskiego Gruzji, urodził się Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili, znany z czasem jako Józef Stalin, komunistyczny przywódca Związku Sowieckiego, jeden z największych zbrodniarzy w dotychczasowych dziejach ludzkości.

Rejestr obsesji

12 grudnia 1940 r., z inicjatywy Reichsführera-SS Heinricha Himmlera, utworzono tzw. rejestr rasowy, osobliwy zbiór danych dotyczących osób uznanych według kryteriów niemieckiej doktryny narodowosocjalistycznej za „czystych rasowo”.

Wigilia w nieludzkich czasach

Wigilia Bożego Narodzenia w nieludzkich czasach niemieckiej i sowieckiej okupacji była czasem mimo wszystko szczególnym. Pomimo okrucieństwa i represji stosowanych przez najeźdźców, to właśnie ten moment roku okazywał się dla mieszkańców boleśnie doświadczanej Polski źródłem nadziei i choćby chwilowego oderwania się od trosk codzienności.

Wypadek czy zamach?

9 grudnia 1945 r., w okolicy Heidelbergu, doszło do kolizji drogowej, w trakcie której dotkliwe obrażenia odniósł gen. George Patton, jeden z najbardziej śmiałych dowódców alianckich II wojny światowej.

O wojskowej motoryzacji w II RP i nie tylko coraz częściej i coraz śmielej

Problematyka potencjału II Rzeczypospolitej w zakresie rozwoju technologicznego to już nie tyle postulat badawczy, co łatwo dostrzegalny trend we współczesnym dyskursie historycznym. Do tego zarówno w dyskusjach akademickich, jak i wśród popularyzatorów dziejów XX w.

Plan Kwiatkowskiego

2 grudnia 1938 r., w trakcie posiedzenia Sejmu, ówczesny minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski przedłożył projekt całościowego planu rozwoju gospodarczego II Rzeczypospolitej. Okres jego realizacji przewidywał na 15 lat.Plan realizowany miał być stopniowo, w pięciu, następujących po sobie fazach.

Rudolf Höss

25 listopada 1901 r. w Baden-Baden urodził się Rudolf Franz Ferdinand Höss - SS-Obersturmbannführer, komendant niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w latach 1940–1943, członek NSDAP i SS. Zbrodniarz wojenny.Swoją drogę związaną z armią rozpoczął mając 16 lat, gdzie wbrew woli ojca jako ochotnik wstąpił do wojska.

Słowacki sojusznik Hitlera

21 listopada 1939 r. przedstawiciele dyplomacji niemieckiej i słowackiej podpisali umowę na mocy której III Rzesza przekazywała Republice Słowackiej obszar Rzeczpospolitej o powierzchni 770 km². Ze strony Berlina była to forma wdzięczności za udział armii słowackiej w inwazji na Polskę we wrześniu 1939 r.

„Zabijaka i misjonarz”

Dla jednych nielojalny awanturnik, czy wręcz ludobójca, dla innych błyskotliwy zdobywca, a nawet ewangelizator. Tak dalece zróżnicowane opinie świadczą dobitnie o nietuzinkowości Hernana Cortesa, postaci, która pomimo niemal pięciu wieków od swego zgonu, nie przestaje wzbudzać emocji - nawet u osób jedynie pobieżnie zaznajomionych z jego barwnymi perypetiami.

Pakt Trzech czy Czterech?

Zainicjowana paktem Ribbentrop-Mołotow (23 sierpnia 1939 r.) współpraca pomiędzy Związkiem Sowieckim i III Rzeszą okazała się katastrofą dla polskiej państwowości. W starciu z faktycznym sojuszem obu agresywnych mocarstw II Rzeczpospolita nie miała szans obronić swojej z trudem odzyskanej w 1918 r. niepodległości.

Spalenie stołecznego Archiwum Miejskiego

Kolejne tygodnie po stłumieniu Powstania Warszawskiego (2 października 1944 r.) Niemcy poświęcili na kompleksowe wyburzanie polskiej stolicy, grabieży majątku jej mieszkańców oraz destrukcji ocalałych z dotychczasowej pożogi dóbr kultury. Taki los spotkał znaczną część zbiorów Biblioteki Narodowej 25 października 1944 r., kiedy to wzniecony przez Niemców pożar pochłonął m.in.

Jan Kowalewski: Kryptolog, który (czasem) się mylił

Stanisław Maczek, Władysław Anders, Tadeusz Komorowski czy Adam Epler to tylko niektórzy spośród licznego grona przedstawicieli Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, którym nie dane było powrócić do kraju po zakończeniu II wojny światowej. Było już bowiem wówczas jasne, że zainstalowany przez Sowietów reżim komunistyczny podda ich prześladowaniom.

Kości i nieśmiertelniki z Wojanowa czy to zaginiony porucznik Kretschmer?

Czy znalezione kilka dni temu w Wojanowie, szczątki żołnierza Luftwaffe to pozostałości po zaginionym 85 lat temu poruczniku Luftwaffe, służącym na lotnisku w Pruszczu Gdańskim?
Dawny okop, w którym kilka dni temu detektoryści ze Stowarzyszenia Historyczno-Poszukiwawczego „Faktoria” i stowarzyszenia „UR”, namierzyli pozostałości żo

„Ostatni żołnierz polski kampanii 1939 roku”

Szlak bojowy Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” to epopeja godna opisu na miarę antycznej „Anabazy”. Tym mocniej cieszy, że podkomendni generała Franciszka Kleeberga takiego upamiętnienia się doczekali. Do tego, podobnie jak bohaterowie przywołanego pamiętnika, powstałego za sprawą bezpośredniego uczestnika wydarzeń. Mowa o pułkowniku Adamie Eplerze, organizatorze i dowódcy 60.

Akcja Dożynki

3 listopada 1943 r. niemieccy kaci rozpoczęli dwudniową akcję Erntefest (z niem. operacja „Dożynki”) czyli masowy mord ludności na terenie dystryktu lubelskiego w GG.

"Wybory" na Kresach

22 października 1939 r., na obszarach II Rzeczypospolitej, najechanych i zagarniętych przez Sowietów we wrześniu 1939 r., władze okupacyjne przeprowadziły „wybory” do tzw. zgromadzeń ludowych (jak w propagandzie komunistycznej określano te tereny) Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy.

Zaginieni bez wieści…

Przymusowa branka do wojska dotyczyła nie tylko obszarów włączonych w 1939 r. do III Rzeszy. Również wielu naszych rodaków z terenów zagrabionych po 17 września wspomnianego roku przez ZSRS zmuszonych było przywdziać sowieckie mundury… Znaczna ich część nigdy już do swoich domów nie powróciła…

Blitzkrieg po asyryjsku

W sztuce wojennej nie mieli ponoć sobie równych. Stąd przez 250 lat rozległe przestrzenie Bliskiego Wschodu stały się terenem ich ekspansji za sprawą której udało im się wytworzyć pierwsze w dziejach imperium. Sprawnie funkcjonująca administracja w podbitych prowincjach oraz zawsze gotowa do interwencji zawodowa armia zapewniała im przewagę nad każdym z potencjalnych przeciwników.

Krwawy chrzest bojowy berlingowców

Osoby sięgające pamięcią okresu PRL i początków III RP zapewne pamiętają, że Dzień Wojska Polskiego zwykło się wówczas obchodzić nie tak jak obecnie – tj. 15 sierpnia – a 12 października. Co więcej dzień ten był fetowany z porównywalną wystawnością, co 1 maja i 22 lipca. Nieprzypadkowo, bo właśnie 12 października 1943 r.

Bój pod Husynnem

Sowiecka nawała z 17 września 1939 r. nieprzypadkowo zwykła być określana mianem ciosu w plecy zadanego zmagającej się z niemiecką agresją Rzeczypospolitej. Mimo dotkliwych strat regularne oddziały Wojska Polskiego wciąż bowiem stawiały Niemcom zacięty opór, posiłkując się uzupełnieniami z wschodnich województw kraju.

Sowiecki cios w plecy

Około godziny 4 rano 17 września 1939 r. jednostki dwóch sowieckich frontów, Frontu Białoruskiego i Frontu Ukraińskiego, w wielu miejscach przekroczyły wschodnią granicę Polski. Faktyczną agresję skierowaną przeciwko zmagającej się od 1 września 1939 r.

Strony