Rozpoczęta 12 stycznia 1945 r. ofensywa Armii Czerwonej doprowadziła do rozbicia stacjonujących nad Wisłą jednostek niemieckich. Tym samym droga w głąb Rzeszy Niemieckiej stanęła dla złaknionych zemsty i łupów Sowietów otworem. Zdesperowani Niemcy usiłowali powstrzymać ich pochód m.in. organizując obronę w miastach uznanych za „twierdze”, według wzorców znanych z obleganej we wrześniu 1939 r. Warszawy oraz sowieckiego Leningradu.

Schemat ten zdecydowano się powtórzyć także w naprędce przysposobionym do obrony Wrocławiu. Pierścień okrążenia czerwonoramiejcy „domknęli” 13 lutego 1945 r. i to właśnie od tego momentu można mówić o rozpoczęciu walk o „Festung Breslau” (niem. Twierdza Wrocław). Walki o miasto trwały blisko trzy miesiące, tj. do 6 maja wspomnianego roku (dla porównania kapitulacja Berlina nastąpiła cztery dni wcześniej). Pochłonęła liczne ofiary śmiertelne, ale także destrukcje zabudowy miejskiej, sięgającej blisko 70 procent stanu sprzed rozpoczęcia oblężenia. 

Zniszczeniu uległa wówczas m.in. średniowieczna katedra pw. św. Jana Chrzciciela oraz również pochodzący z tej epoki ratusz. Odbudowa tych oraz wielu innych obiektów miejskich odbyła się kosztem i wysiłkiem powojennych mieszkańców Wrocławia, Polaków przybyłych z odebranych Rzeczypospolitej przez Sowietów Kresów Wschodnich.

Przemysław Mazur 

Tekst powstał we współpracy z Instytutem Strat Wojennych.